Nieuwjaarstoespraak burgemeester

Dinsdag 10 januari 2023 hield burgemeester Agnes Schaap een nieuwjaarstoespraak tijdens de nieuwjaarsontmoeting. De nieuwjaarsontmoeting was in Zalencentrum Lebret in Oosterbeek.

Beste aanwezigen,

Wat is voor u het ‘Woord van het Jaar 2022’? Oekraïne? Energieprijzen? Misschien wel Vuurwerkverbod. Of toch nog Corona?

Het genootschap Onze Taal kiest ieder jaar het Woord van het jaar uit 10 genomineerde woorden. Dat lijstje met woorden geeft vaak een heel goed beeld van wat er in een jaar gebeurde. In 2021 waren bijvoorbeeld ‘Wappie’, ‘Boosteren’ en ‘Prikspijt’ genomineerd. En ook een fijne: ‘Pandemoe’. U herkent die woorden ongetwijfeld. U maakte aan den lijve de pandemie en de gevolgen ervan mee. Bij iedereen, maar zeker bij de ondernemers onder u, maakte covid een onuitwisbare indruk.

Het top-10-lijstje voor 2022 laat een heel ander beeld zien. Er is geen enkel coronawoord meer op dat lijstje te vinden. Je zou dus kunnen zeggen dat de wereld compleet veranderd is. In 1 jaar tijd. Want ga maar na: Vorig jaar om deze tijd zaten we nog in een harde lockdown. En de laatste corona maatregelen vervielen pas in maart 2022. Dus eigenlijk is dat helemaal niet zo lang geleden.

Voor ik u ga vertellen wat het woord van het jaar 2022 is, heet ik u namens de gemeenteraad, namens het college van burgemeester en wethouders, en namens alle medewerkers van de gemeente Renkum van harte welkom op deze nieuwjaarsontmoeting. Wat goed dat u met zovelen gekomen bent. Door uw aanwezigheid laat u zien zich zeer betrokken te voelen bij de gemeente Renkum.

Eerst nog even terug naar dat woord van het jaar 2022. Onze Taal koos – uit een lijstje waar onder andere ‘Opvangdwang’, ‘Trekkerboeren’ en ‘Stikstofcrisis’ op stonden – het woord ‘Energiearmoede’ als jaarwoord 2022. Energiearmoede een woord wat niets aan duidelijkheid te wensen overlaat. ‘Armoede door gestegen energieprijzen die een groot deel van het inkomen opslokken’.

Nu lijkt energiearmoede op het eerste gezicht misschien een luxe-probleem: Wij hebben tenslotte nog een huishouden, wij kunnen onze huizen nog warm stoken. Maar de werkelijkheid is anders. Voor veel mensen, ook werkenden, ook mensen in grote huizen, maar zeker voor mensen die rond moeten komen van een klein inkomen, is energiearmoede een dagelijks probleem. Het is iedere dag een opgave om rond te komen van een budget waar de energiekosten een steeds grotere hap uit nemen. Het gaat veel verder dan kunnen koken of je huis warm stoken. Het zorgt in ons rijke Nederland, in ons mooie Renkum voor schrijnende armoede. Voor uitsluiting. Voor eenzaamheid. Je loopt het gevaar dan je niet meer mee kunt doen aan de samenleving. Je wordt letterlijk en figuurlijk bedreigt in je bestaanszekerheid. Het is goed dat de Rijksoverheid hier oog voor heeft en maatregelen neemt.

Het vraagt van ons om hier in de gemeente Renkum samenleving te zijn. Wij, als lokaal bestuur en lokale overheid, maar ook u als inwoners. We moeten klaar staan voor elkaar. Elkaar helpen. Juist nu. Kijk om naar die ander in uw buurt. Doe even die boodschappen, zet de vuilcontainer aan de weg. Loop binnen bij de buurman of buurvrouw die u al even niet meer gezien hebt. Geef warmte. Dat is juist nu zo belangrijk. 

Een mooi initiatief vind ik het project ‘Warme Kamers’ van het Leger des Heils. Buurthuizen, bibliotheken maar ook particulieren en ook wij, de gemeente Renkum, stellen hun gebouwen en huizen open. Voor iedereen die thuis in de kou en in het donker zit. Deze buurthuiskamers zijn open om te studeren, om een kop koffie te drinken, om een boek te lezen. Het is voor iedereen in de buurt een warme plek om elkaar te ontmoeten. Een plek om met elkaar een warme samenleving te zijn.

Nu ben ik als burgemeester al reuzetrots op mijn inwoners en op alle organisaties. Natuurlijk, dat hoor je te zeggen als burgemeester, maar ik meen het ook van harte. Als je ziet hoe u allemaal klaar stond, en nog steeds klaar staat, voor ontheemden, voor vluchtelingen, voor mensen die op de vlucht zijn voor geweld, uitbuiting en armoede. Dan verdient dat een groot compliment.

In een jaar waarin we te maken kregen met energiearmoede, kregen we nog meer voor onze kiezen. De oorlog in Oekraïne. Wie had dat voor mogelijk gehouden. Een nietsontziende oorlog in Europa, helemaal niet zo ver hier vandaan. Deze oorlog bracht, net als bij de Slag om Arnhem in 1944, veel vluchtelingen op de been. Voor de gemeente Renkum heel herkenbaar. 

Maar we kwamen in actie. Er werd door vele betrokkenen snel geschakeld om mensen te helpen. Wat ben ik dankbaar dat we Oekraïense vluchtelingen op kunnen vangen. Bijvoorbeeld in de oude Don Boscoschool in Renkum en in ’t Schild in Wolfheze en later dit jaar ook op het terrein van Pro Persona. Daar zijn de deuren op een hartelijke manier opengezet. Er kwamen ook veel inwoners in actie door bijvoorbeeld hulpgoederen in te zamelen. Waar een kleine gemeente als Renkum groot in kan zijn. Geweldig.

Dit is ook een mooi moment om mijn waardering uit te spreken voor wat u doet voor andere vluchtelingen, voor asielzoekers. Het lijkt soms wel wat ondergesneeuwd maar we openden in 2022 ook een AZC in Oosterbeek. Ook daar sloegen veel mensen de handen ineen en boden ze de bewoners een warm en gastvrij thuis. Het AZC maakt onderdeel uit van onze samenleving. Op de open dag in het najaar was dat hartverwarmend zichtbaar. Ik wil de vele vrijwilligers, organisaties en medewerkers van de gemeente en andere betrokkenen hiervoor hartelijk bedanken.

Nu wil ik met u even terugkijken op het bestuurlijke jaar 2022. Dat was een feestjaar in de lokale democratie: we mochten in maart 2022 onze stem uit brengen! Juist door de ontwikkelingen in Europa en de rest van de wereld realiseer ik me extra dat wij allemaal in vrijheid mogen stemmen. Democratie is de fundering van ons bestaan. Laten we dat alsjeblieft koesteren. 

De gemeenteraadsverkiezingen leverden een nieuwe gemeenteraad op en een nieuw college van burgemeester en wethouders. We zijn inmiddels bijna een jaar op weg en ik ben blij met de constructieve en prettige manier van besturen van raad en college. Er is sprake van wederzijds respect en vertrouwen. En meer dan ooit staat het belang van de inwoners en van de gemeente Renkum als zelfstandige gemeente op de eerste plaats.

De bestuurlijke zelfstandigheid van Renkum is in dit voorjaar trouwens een belangrijk onderwerp van gesprek. Kan Renkum zelfstandig blijven? Welk toekomstscenario past het beste? En in het verlengde daarvan: hoe gaan we bijvoorbeeld het gemeentehuis een nieuwe invulling geven? 

We zijn op weg naar het moment dat de raad de keuze kan maken voor een duurzaam toekomstscenario. Raad, college, griffie en ambtelijke organisaties bereiden dat traject nu voor. Later in deze maand neemt de raad een besluit over de kaders en randvoorwaarden voor die scenario’s. De verwachting is dat tegen de zomer van 2023 er een uitgewerkt voorstel naar de raad gaat over deze scenario’s. Ik wil daar nu inhoudelijk niet verder op vooruitlopen.

Verandert de wereld voor u als inwoners volledig door zo’n toekomstscenario, welk scenario de raad ook kiest? In principe niet. U blijft wonen waar u woont in de schitterende omgeving, in de 6 mooie, prettige dorpen. Wat belangrijk is, is dat de voorzieningen en diensten in ieder geval op hetzelfde niveau blijven als nu, of zelfs verbeteren. We onderzoeken de komende tijd wat u als inwoners en als ondernemers in de gemeente Renkum waardeert en wat u zeker wilt behouden. Dat zijn belangrijke voorwaarden voor de toekomst. Tegelijk moeten we ook realistisch zijn: Een gemeente van de maat en omvang van Renkum kan misschien niet meer alles zelfstandig doen. Dat heeft te maken met kwaliteit, met kwantiteit, met capaciteit. Juist daarom onderzoeken we een breed spectrum toekomstscenario’s.

Als burgemeester wil ik daar mijn bijdrage zeker aan leveren. Ik vind het dan ook een eer dat de gemeenteraad eind vorig jaar het vertrouwen in mij als burgemeester uitsprak en mij voordroeg voor een tweede ambtsperiode. Ik ben oprecht geraakt door alle warme reacties die ik daarop uit alle lagen van onze samenleving kreeg. Het is een extra stimulans om me voor u, voor Renkum in te blijven zetten. Mijn baan is te leuk om al te stoppen! Ik wil door! Zeker in het jaar 2023. 

Zoals u inmiddels weet, kiezen we ervoor om de nieuwjaarsontmoeting elk jaar in een andere kern samen met de inwoners te vieren. Door corona was dat de afgelopen jaren een uitdaging, maar gelukkig kunnen we elkaar weer ‘live’ ontmoeten. En dan in zo’n historisch gebouw van inmiddels 101 jaar. In de afgelopen eeuw brachten duizenden mensen een bezoek aan dit markante gebouw of oefenden zij hier hun hobby uit. Lebret straalt nog steeds historie en grandeur uit. Het is een ontmoetingsplek, hier staat verbinding centraal. 

En ontmoeting en verbinding sluiten perfect aan bij de viering van 100 jaar Renkum dit jaar. Niet voor niets is het thema van die mijlpaal: Renkum Verbindt! Daar hoort u de komende tijd in uw eigen dorp nog veel meer over. De plannen voor festiviteiten zijn inmiddels in de maak. Ik heb al veel dorps overstijgende ideeën gehoord, en ben aangenaam verrast over de creativiteit en betrokkenheid van inwoners. 

Ik vind het geweldig dat ik de laatste burgemeester mag zijn van de eerste eeuw van de gemeente Renkum en nu dus ook de eerste burgemeester in de tweede eeuw. De verjaardag van onze gemeente gaan we samen vieren!

Ik keek de afgelopen minuten samen met u terug op het afgelopen jaar en alle momenten die ons verbonden en wat ons komend jaar staat te wachten. Met wil ik nu kijken naar een korte foto-impressie van 2022. En toen ik die terugblik gisteren zag, zei ik regelmatig: ‘O ja, dat hebben we ook nog mee gemaakt. Dat was leuk!’ Het gaf me een enorm gevoel van verbondenheid. Na deze impressie geef ik het woord graag over aan mijn collega, onze kinderburgemeester Thom Eerens.

Burgemeester Agnes Schaap
10 januari 2023